أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )
616
الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )
( 1 ) . تشخيص دقيق انواع « دارچين » ، كه ديوسكوريد نام برده و مؤلفانى كه به زبان عربى نوشتهاند ، بسيار دشوار است ؛ قس . غافقى ، 232 ؛ ميمون ، 95 ؛ ابن سينا ، 612 ، يادداشت 1 . در چاپ روسى قانون ، دارصينى - Cinnamomum cassia Bl . ( ابن سينا ، 168 ) ، و سليخه - Cnnamomum zeylanicum Nees ( ابن سينا ، 517 ) ، اما در ديگر منابع برعكس آورده شده است ؛ نك . ابو منصور ، 253 و 316 ؛ غافقى ، 232 ؛ ميمون ، 95 ؛ II , Low ، 107 ؛ عيسى ، 5 - 3 49 . در ديوسكوريد ، I ، 10 - 11 : دارصينى - ، سليخه - ؛ تئوفراست ، 547 : Cinnamomum iners Reinw - . ( 2 ) . اشترگياه ، قس . I , Vullers ، 102 . ( 3 ) . ريحان الجمال - ريحان شتران ، قس . محيط اعظم ، II ، 50 . ( 4 ) . ذلوا ، تلوا ، دلعه ، نسخهء فارسى : دلو ، تلو . در فرهنگهاى دسترس ، - تج ، توچ و توچا ؛ قس . Platts ، 311 و 342 ؛ Dutt ، 225 و 322 . قس . شمارهء 416 ، يادداشت 11 و شمارهء 821 ، يادداشت 2 . نسخهء الف : * 4 در وسط نقل از ديوسكوريد درج شده اما سپس خط زده شده است ؛ نك . يادداشت 8 . نسخهء فارسى همينگونه شروع مىكند و در پى آن مىافزايد : « مخلص مصرى در منقول آورده است كه سليخه را به لغت عبرانى قسيعة ( II , Low ، 113 : قصيعة ) گويند و به لغت سريانى قسيا ( قس . با يونانى ) گويند . » ( 5 ) . دقيق الثقب ، و همينگونه نيز در ديوسكوريد ، I ، 10 ؛ نسخهء فارسى : و سراخها كه بر جرم او باشد باريك بود ؛ نسخه پ : دقيق الشعب . ( 6 ) . نسخههاى الف و ب : بحدره يسيرا ، بايد خواند يخدّره يسيرا ، قس . محيط اعظم ، II ، 50 : تخدير اندك بهم رسد ، نسخهء پ : يحذوه يسيرا . ( 7 ) . نسخههاى الف و ب : غليط الرايحة ، بايد خواند عطر الرايحة ( نسخه پ ) ، قس . ديوسكوريد ، I ، 10 . ( 8 ) . در پى آن در نسخهء الف بندى آورده شده كه ما در آغاز عنوان آوردهايم ؛ نك . يادداشت 4 . ( 9 ) . بشحمه - به گوشت . ( 10 ) . نسخهء الف : التشطور ، نسخهء پ : القشور . ( 11 ) . السليخة الكاذبة . ( 12 ) . نسخهء الف : غير مستونى مستور ، نسخهء پ : غير مستوى القشور ، نسخهء فارسى : جرم او راست نبود . ( 13 ) . نام كامل اين اثر جالينوس در كازرونى ، ورق 206 الف : كتاب الادوية المقابلة للادواء . ( 14 ) . تكرار در نسخهء اصلى . ( 15 ) . واژهء نامفهوم « سائر السح » .